โหนดโรงเรียน
โหนดโรงพยาบาล
โหนดผู้ผลิต-ตลาดเขียว
โหนดผู้บริโภค
กิจกรรมโครงการ
รายชื่อภาคี
สภาอาหารแต่ละแห่งในแต่ละประเทศต่างมีรูปแบบการทำงานของตัวเองและมีนิยามที่แตกต่างกัน หากมีหลักคิดร่วมกันดังนี้
สภา ที่รวมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระบบอาหาร
นโยบาย บางแห่งนิยามว่าเป็นตัวบทกฎหมาย ข้อบังคับ ข้อกำหนดที่ถูกออกโดยหน่วยงานรัฐ บางแห่งให้นิยามว่าเป็นสิ่งที่รัฐบาลเลือกที่จะทำหรือไม่ทำในระบบอาหาร และบางแห่งมองว่าเป็นภาพใหญ่ของการทำงานร่วมกันขององค์กรและหน่วยงานจากทุกภาคส่วนตลอดเส้นทางของอาหาร(จากแปลงเกษตรถึงผู้บริโภค)
อาหาร ได้แก่ระบบอาหาร และประเด็นที่นำผู้คนและหน่วยงานมาร่วมมือกัน
โครงการบูรณาการเพื่อหนุนเสริมยุทธศาสตร์แผนอาหารเพื่อสุขภาวะ และร่วมกับภาคีเพื่อขยายผลระบบอาหารสุขภาวะ ภายใต้การสนับสนุนของแผนอาหารเพื่อสุขภาวะ สำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ได้ร่วมมือกับสาขาวิชาส่งเสริมเกษตรและสหกรณ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และมูลนิธิสร้างเสริมวิถีการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพในการขับเคลื่อนเรื่อง “สภาพลเมืองอาหาร” ทั้งการศึกษารูปแบบเชิงนวัตกรรมสังคมจากในประเทศและต่างประเทศที่สามารถนำมาปรับใช้ในการพัฒนางานด้านการขับเคลื่อนพลเมืองอาหารและชุมชนอาหารที่มีความรอบรู้ระบบอาหาร การร่วมพัฒนาให้เกิดคณะกรรมการสภาพลเมืองอาหารส่วนพื้นที่กลางและในระดับต่าง ๆ ในฐานะความร่วมมือเชื่อมประสานที่หนุนเสริมด้วยการบูรณาการและการวิจัยเชิงปฏิบัติการถึงกระบวนการพัฒนางานส่วนกลาง และเชื่อมโยงการริเริ่มสภาพลเมืองอาหารระดับพื้นที่ซึ่งเป็นโหนดปฏิบัติการ (node) ในทางรูปธรรมการทำงานเรื่องสภาพลเมืองอาหาร มีการพัฒนางานและประเด็นทางนโยบายที่พัฒนาความร่วมมือระหว่างพื้นที่ต่าง ๆ กับคณะกรรมการสภาพลเมืองอาหารส่วนพื้นที่กลางโดยมีการกำหนดนิยาม เป้าหมายและกรอบการดำเนินงานดังนี้
เป้าหมายการพัฒนา “สภาพลเมืองอาหาร” ในสังคมไทย
มุ่งหมายให้เกิดระบบอาหารทั้งระดับพื้นที่และระดับประเทศที่ส่งเสริมสุขภาพและสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืนด้วยการบูรณาระบบสนับสนุน เพื่อการผลักดันยุทธศาสตร์และนโยบายที่ทำให้เกิดความมั่นคงทางอาหาร อาหารปลอดภัยและโภชนาการที่ดี สร้างการมีส่วนร่วมและความร่วมมือระหว่างภาคพลเมืองสังคม ภาคธุรกิจ และภาครัฐ
นิยามของสภาพลเมืองอาหาร
กลุ่มคน องค์กรที่ร่วมสร้างการจัดการตนเอง (self-organize) ด้วยความตระหนักถึงศักยภาพในการร่วมมือเพื่อเปลี่ยนแปลงระบบอาหารให้มีสุขภาวะ ความยั่งยืนและเป็นธรรมตั้งแต่การผลิต การกระจาย การบริโภค และการจัดการของเสียจากอาหาร การจัดการระบบอาหารที่เชื่อมโยงกับทรัพยากร ด้วยบทบาทที่แตกต่างกันไปของกลไกภาครัฐ ภาคสังคม และภาคธุรกิจ สนับสนุนให้เกิดพื้นที่สื่อสารแลกเปลี่ยนของผู้เกี่ยวข้องในระบบอาหาร อันเคารพความหลากหลาย (diversity) ความใจกว้าง (inclusiveness) เพื่อให้เกิด
(ก) ธรรมาภิบาลอาหาร
(ข) การสื่อสารสังคม
(ค) การขับเคลื่อนนโยบายด้านอาหารอย่างถ้วนหน้า กระบวนการจัดการนี้ดําเนินการได้ในทุกระดับ ทุกพื้นที่ ทุกประเด็นอาหาร ด้วยการจัดการอาหารเชิงระบบ
กรอบคิด หลักการสภาพลเมืองอาหาร
เริ่มจากการทำความเข้าใจอาหารเชิงระบบและตระหนักถึงความซับซ้อน โดยสะท้อนความต้องการของชุมชนและบริบทพื้นที่ แสวงหาพันธมิตรและความร่วมมือของเครือข่ายต่างๆ นอกจากเสียงสะท้อนและการมีส่วนร่วมของกลุ่มคนที่แตกต่างหลากหลายของระบบอาหารแล้ว ยังเป็นการร่วมพัฒนาวิสัยทัศน์ เป้าหมาย พันธกิจร่วมกัน ที่มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อระบบอาหารที่วางอยู่บนแนวทาง 3 P คือ
(1) Projects บนฐานโครงการ
(2) Partners บนฐานความเป็นหุ้นส่วน
(3) Policies บนฐานกิจกรรมนโยบาย
บทบาท (Function) ของสภาพลเมืองอาหาร มีดังนี้
1. เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนประเด็นอาหาร
2.การประสานภาคส่วนภายในระบบอาหาร (To foster coordination between sectors in the food system: Production…. to waste)
3.ประเมินเพื่อส่งผลต่อนโยบายอันจำเป็นต้องมีงานวิจัยสนับสนุน (Research support)
4. หนุนแผนงานและบริการที่นำไปสู่ความต้องการของพื้นที่ (To launch or support programs and services that address local needs) ควรมีงานรูปธรรม เช่น เรื่องอาหารกลางวันของเด็กนักเรียน สวนผักชุมชน ความมั่นคงทางอาหารของกลุ่มเปราะบาง ฯลฯ
วิสัยทัศน์
มุ่งหมายให้สังคมมีระบบอาหารที่ส่งเสริมสุขภาพที่ดี มีความหลากหลาย เป็นธรรมและยั่งยืน
พันธกิจ
พัฒนาระบบอาหารให้มีความสามารถรับมือกับวิกฤตเชิงซ้อน ด้วยความร่วมมือของทุกส่วน-ภาคเกษตรกรรม ภาคธุรกิจ ภาคสังคมและภาครัฐ ในการเสนอแนะทางนโยบาย ที่ส่งเสริมโภชนาการที่ดี มีความมั่นคงทางอาหาร ทั้งในระดับพื้นที่และเชิงประเด็น
ขั้นตอนการดำเนินการพัฒนาสภาพลเมืองอาหาร
1. วิเคราะห์ประเมินระบบอาหารพื้นที่/ประเด็น (Food assessment)
2. แพลตฟอร์มและแผนที่ระบบอาหาร พื้นที่/ประเด็น (Platform & System map)
3. โครงการริเริ่มเชิงนวัตกรรมสังคมเพื่อแก้ปัญหาพื้นที่/ประเด็น (Initiative projects)
4. ผสานผลลัพธ์ (Collective impact)
โครงสร้างสภาพลเมืองอาหาร
สภาพลเมืองอาหารเป็นการรวมกันของกลุ่มหรือตัวแทนเป็นคณะกรรมการสภาพลเมืองอาหาร ซึ่งประกอบด้วยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหลายภาคส่วนในระบบอาหาร โดยคณะกรรมการสภาประกอบด้วยตัวแทนจากภาคส่วนในระบบอาหาร คือ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ผู้แปรรูป ผู้กระจายอาหาร ผู้จัดการของเสีย และผู้สนับสนุนระบบอาหารที่เชื่อมโยงกับฐานทรัพยากร โดยมีโครงสร้าง 2 ส่วน ประกอบด้วย
1. คณะกรรมการสภา
2. สมาชิกสภา
ทั้งนี้ โครงการกำลังอยู่ระหว่างศึกษารูปแบบและแนวทางการขับเคลื่อนให้เกิดสภาพลเมืองอาหารใน 4 จังหวัดภาคีเครือข่ายที่มีการรวมตัวของภาคส่วนต่าง ๆ ในการทำงานประเด็นอาหารอย่างเข้มแข็ง ได้แก่ เชียงใหม่ น่าน สุราษฎร์ธานี และบุรีรัมย์ โดยจะมีการจัดประชุมเพื่อหารือร่วมกันครั้งที่ 1 ในต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2566 ก่อนขยายผลเชื่อมโยงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป
#สภาอาหาร #สภาพลเมืองอาหาร
#โครงการบูรณาการ #แผนอาหารเพื่อสุขภาวะ #สสส